گرسنگی پنهان در کودکان؛ وقتی قد و وزن طبیعی است اما بدن مواد مغذی کافی ندارد

داستان یک مادر که فکر می‌کرد همه چیز خوب پیش می‌رود …اما...

چرا تغذیه کودک اینقدر مهم است؟

چند وقت پیش مادری به همراه پسر ۷ ساله‌اش به کلینیک من مراجعه کرد. هنوز ننشسته بود که گفت:

»خانم دکتر، من واقعاً نمی‌فهمم مشکل از کجاست. پسرم غذا می‌خوره، گرسنه نمی‌مونه، اما همش خسته است، تند تند مریض میشه و معلمش میگه سر کلاس تمرکز نداره«.

نگاهی به پسرش انداختم. بچه بامزه و بازیگوشی بود که مدام با اسباب‌بازی‌های روی میز سرگرم می‌شد . ظاهرش یکم رنگ پریده بود. از مادرش خواستم درباره برنامه غذایی روزانه‌اش توضیح بده.

صبح‌ها دیر از خواب بیدار میشد و معمولاً با عجله مدرسه می‌رفت و صبحانه را نصفه‌نیمه می‌خورد. تو مدرسه بیشتر خوراکی‌های بسته‌بندی‌شده آماده و شیرینی‌ها را ترجیح می‌داد. عصرها هم اگر گرسنه می‌شد، چیپس، بیسکویت یا آبمیوه‌های صنعتی دم دستش و تو کابینت ها بود.

بعد از معاینه مشخص شد که کودک هم علایم کمبود آهن و هم کمبود ویتامینهای ضروری رو داره.برای مادر توضیح دادم که پسر شما دچار گرسنگی پنهان هست.یعنی با وجودیکه غذا میخوره و قد و وزنش خوبه ولی سلول های بدنش گرسنه هستن.

اینجا گرسنگی پنهان رو توضیح دادم .

مادرش با تعجب گفت:

«ولی دکتر گفته قد و وزنش خوبه بالاخره چیزی می‌خوره پس خوبه! فکر می‌کردم همین کافیه.»

و این دقیقاً همان چیزی هست که خیلی از والدین تصور می‌کنن.و یک اشتباه رایج که متاسفانه خیلی ها درگیرش هستن.

(چون قد و وزنش خوبه پس مشکلی نداره!)

ولی واقعیت این هست که سیر شدن با تغذیه درست و مناسب فرق داره. بدن کودکان در حال رشد هست. هر روز استخوان‌هاشون بلندتر می‌شه، مغز در حال رشد و یادگیری هست، سیستم ایمنی در حال قوی‌تر شدن هست و میلیون‌ها اتفاق مهم تو بدن شون رخ می‌ده. برای همه این فرآیندها، بدن به مواد مغذی مناسب نیاز داره.

من همیشه به والدین می‌گم تصور کنید بدن کودک شما یک خانه در حال ساخت هست. اگر برای ساختن این خانه از بهترین مصالح استفاده کنین، خانه‌ای محکم و بادوام خواهید داشت. اما اگر مصالح نامناسب باشن، شاید خانه ساخته بشه، اما کیفیت لازم رو نخواهد داشت.

تغذیه مناسب فقط روی وزن و قد کودک تأثیر نمی‌گذاره. روی تمرکزش تو مدرسه، قدرت یادگیری، خلق‌وخو، کیفیت خواب، مقاومت بدن در برابر بیماری‌ها و حتی اعتمادبه‌نفسش هم اثر داره.

وقتی برنامه غذایی این پسر کوچولو رو بررسی کردم، متوجه شدم که پروتئین کافی دریافت نمی‌کنه، مصرف میوه و سبزیجاتش کم هست و بخش زیادی از انرژی روزانه‌اش از خوراکی‌هایی تأمین می‌شه که کالری دارند اما ارزش غذایی چندانی ندارن و در واقع کالری بی ارزش هستن.

تصمیم گرفتم کلا سبک غذا خوردن خانواده رو تغییر بدم . براشون جلسه مشاوره گروهی گذاشتم و با همه افراد خانواده صحبت کردم.

برای کل خانواده‌ یک برنامه غذایی ساده طراحی کردم.

نه رژیم غذایی سختی بود که نتونن اجرا کنن و نه قوانین عجیب‌وغریب داشت و نه گرسنگی کشیدن. هزینه مناسبی هم داشت. فقط چند تغییر کوچک؛ صبحانه کامل‌تر، میان‌وعده‌های سالم‌تر، مصرف بیشتر میوه، لبنیات و منابع پروتئینی و کمتر کردن خوراکی‌های فرآوری‌شده و فست فود.

بعد از بررسی آزمایشات داروهای مورد نیازش رو هم نوشتم و تاکید کردم که حتما باید سه ماه مصرف بشه.

حدود سه ماه بعد دوباره به کلینیک آمدند. این بار مادرش با لبخند گفت:

«خانم دکتر، باورم نمیشه. هم کمتر مریض میشه، هم انرژی بیشتری داره و حتی معلمش میگه تمرکزش خیلی بهتر شده. »

شنیدن این جمله برای من یادآور یک حقیقت مهم بود؛ کودکان برای رشد کردن فقط به غذا نیاز ندارند، به تغذیه درست نیاز دارن.

ما والدین معمولاً برای خرید لباس، اسباب‌بازی یا کلاس‌های آموزشی زمان و هزینه زیادی صرف می‌کنیم، اما گاهی اوقات فراموش می‌کنیم که مهم‌ترین سرمایه‌گذاری روی آینده فرزندمون از بشقاب غذاش شروع می‌شه.

هر لقمه غذایی که کودک می‌خوره، می‌تونه به رشد بهتر مغز، استخوان‌ها و سیستم ایمنی او کمک کنه یا برعکس، فرصتی از دست رفته باشه.

اگر امروز به تغذیه فرزندتون توجه کنین، فقط برای امروز او کاری نکرده‌اید؛ بلکه در حال ساختن آینده‌ای سالم‌تر، شادتر و موفق‌تر برای او هستین.

و باور کنید،واقعا ، هیچ هدیه‌ای برای کودکتون ارزشمندتر از این نیست.

تهیه و تنظیم: دکتر بهاره ایمانی
متخصص کودکان و نوزادان
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد