آیا کوتاه‌قدی کودک فقط به ژنتیک مربوط است؟

آیا کوتاه قدی کودک فقط به ژنتیک مربوط است؟

یک روز صبح، مامان نگرانی به همراه پسر ۹ ساله‌اش، آرش، به کلینیک تغذیه کودکان مون مراجعه کرد. اولین جمله‌ای که گفت این بود: «خانم دکتر، همه همکلاسی‌های آرش از او بلندتر هستند. نگرانم که قدش دیگر بلند نشود.»
از نظر ظاهری آرش کودکی سالم و پرانرژی به نظر می‌رسید و داشت با تبلتش ور میرفت ، اما وقتی نمودار رشد او را بررسی کردم، مشخص شد که سرعت رشد قدی او در دو سال اخیر کمتر از حد انتظار بوده است. مادرش تصور می‌کرد علت اصلی این موضوع ژنتیک است، زیرا پدر آرش نیز قد بلندی نداشت.
در جلسه مشاوره توضیح دادم که ژنتیک نقش مهمی در تعیین قد نهایی کودک دارد و حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد قد آینده هر فرد تحت تأثیر ژن‌های والدین است. اما ژنتیک تنها عامل تعیین‌کننده نیست. حتی کودکی که استعداد ژنتیکی قد بلند شدن را دارد، اگر تغذیه مناسبی نداشته باشد یا با مشکلات پزشکی مواجه شود، ممکن است به حداکثر پتانسیل رشد خود نرسد.

برای آرش ارزیابی کامل و معاینه انجام شد. عادات غذایی، ساعات خواب، فعالیت بدنی و سوابق پزشکی او و همچنین سن استخوانی اش بررسی شدند.(بررسی سن استخوانی با عکس رادیوگرافی مچ دست ). مشخص شد که او صبحانه را اغلب حذف می‌کند، مصرف پروتئین کافی ندارد و شب‌ها دیر می‌خوابد. همچنین آزمایش‌های تکمیلی برای بررسی کمبود آهن، زینک و ویتامین D و برخی اختلالات هورمونی و گوارشی درخواست شد.

نتایج آزمایشات نشان داد که آرش دچار کمبود آهن و ویتامین D و دریافت ناکافی پروتئین است. برنامه‌ای شامل اصلاح رژیم غذایی، افزایش مصرف منابع پروتئینی مثل تخم‌مرغ، گوشت، لبنیات و حبوبات، دریافت کافی کلسیم و تجویز آهن ویتامین D، بهبود کیفیت خواب و افزایش فعالیت بدنی برای او طراحی شد.
به مادر آرش توضیح دادم که رشد قدی تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد؛ از جمله ژنتیک، تغذیه، خواب کافی، فعالیت بدنی، سلامت هورمونی، بیماری‌های مزمن و وضعیت روحی کودک. هورمون رشد در ساعات اولیه خواب شبانه بیشترین ترشح را دارد، بنابراین خواب کافی یکی از مهم‌ترین عوامل رشد محسوب می‌شود.

سه ماه بعد، آرش برای ویزیت مجدد مراجعه کرد. لبخند مادرش قبل از هر چیزی خبر خوبی می‌داد. سرعت رشد قدی او بهبود یافته بود و روند رشدش به محدوده طبیعی نزدیک شده بود. مهم‌تر از همه اینکه مادرش دیگر احساس ناتوانی و نگرانی نداشت، زیرا می‌دانست برای کمک به رشد فرزندش چه اقداماتی باید انجام دهد.

این مقاله توسط دکتر بهاره ایمانی تهیه و تدوین شده است.